Mamo, tato, poznaję świat lewą ręką

Leworęczność – co warto o niej wiedzieć

Leworęczność jest wynikiem dominowania w mózgu półkuli prawej, co sprawia, że lewa część ciała jest bardziej sprawna. Dochodzi do niej w procesie dziedziczenia, rzadziej jest wynikiem uszkodzenia lewej półkuli mózgu. Jeśli zauważysz, że dziecko używa lewej ręki kiedy: je, myje zęby, rysuje, sięga po zabawki, warto sprawdzić jak przebiega tzw. lateralizacja, czyli skłonność do używania jednej ręki, nogi, oka i ucha do realizowania określonych funkcji. Warto jednak pamiętać, że zarówno prawostronna, jak i lewostronna jest normą i nie należy przestawiać dziecka, gdyż może to nieść za sobą nieodwracalne sutki w procesach poznawczych, nabywaniu mowy, oraz jej płynności.

Nadmienię jeszcze, że występuje również lateralizacja skrzyżowana, która może rokować pewne trudności, w przypadku takich podejrzeń warto skonsultować się ze specjalistą. Przejawów dominacji stronnej dotyczącej wyboru ręki, nogi, oka, ucha nie szukamy u noworodka, ten będzie wybierał przedmiot tą ręką, którą ma bliżej. Dopiero ok. 9 miesiąca życia, kiedy dziecko wskazuje palcem mamy pierwsze symptomy procesu stronności. Ok. 1 roku życia kiedy zaczyna używać łyżki lub kredki, wtedy można obserwować przewagę w pracy danej strony ciała. Ok. 2 roku życia dziecko zaczyna robić kroki dostawne, wtedy widać preferencje nogi, a zabawy z piłką – kopanie jej dostarcza dalszego materiału diagnostycznego.

Dzieci z opóźnioną lateralizacją mogą mieć trudności z koordynacją, manipulacją, orientacją w schemacie własnego ciała i w przestrzeni. Może u nich również wystąpić niska koncentracja i pamięć, kłopoty z prawidłową artykulacją dźwięków, przestawianie liter, cyfr, sylab w wyrazach i zdaniach. Dlatego od najmłodszych lat wymagają one systematycznych ćwiczeń: stymulowania koordynacji wzrokowo – ruchowej, analizy i syntezy wzrokowo ruchowej, podporządkowywania od lewej do prawej zgodnie z kierunkiem czytania, ćwiczeń sekwencyjnych (wzrokowych, ruchowych, słuchowych) oraz ćwiczeń pamięci symultanicznej i sekwencyjnej.

Stymulację kształtowania dominacji stronnej – tej której samoistnie wybrało dziecko, należy rozpocząć na wczesnym etapie rozwoju. Należy pamiętać o tym, że dominacja dzieci praworęcznych ustala się do ok. 2 roku życia, towarzyszy temu pojawienie się ważnego etapu w rozwoju mowy – łączenie dwóch wyrazów i początki fleksji. U dzieci leworęcznych dominacja ręki ujawnia się ok. 2 lat i 6 miesięcy. Dzieci szkolne u których proces lateralizacji nie zakończył się i wciąż występuje oburęczność są w bardzo niekorzystnej sytuacji dla budowania systemu językowego, kształtowania koncentracji słuchowej, uwagi dowolnej i sprawności manualnej. Konsekwencja mogą być niższe wyniki w nauce, to przekłada się na kształtowanie emocji, zachowania społeczne i własną samoocenę.

Sumując, dzieci które „poznają świat lewą ręką”, mają szansę na pełen sukces. Dzięki nietypowej budowie mózgu zyskują kreatywność i pomysłowość. Wśród leworęcznych jest wielu wybitnych artystów i naukowców. Dzieje się tak, gdyż prawa półkula odpowiedzialna za twórcze myślenie, wyobraźnie przestrzenną, wrażliwość muzyczną jest bardziej aktywna. A skoro wiemy, że nie mamy wpływu na stronność mózgu, nie należy z tym walczyć, należy leworęczność zaakceptować.

Magdalena Penczonek – logopeda

Literatura:
• Cieszyńska J., Nauka czytania krok po kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej Kraków 2005
• nauka.newsweek.pl/zagadka-leworecznosci,artykuly,270830,1.html
• Bogdanowicz M., Leworęczność u dzieci. Warszawa 1992, WSiP

zdjęcie: freepik.com